Chia sẻ vị trí theo thời gian thực là tính năng cho phép người bạn chọn nhìn thấy bạn đang ở đâu trên bản đồ trong một khoảng thời gian, hữu ích khi đi đêm, đi đường dài hay đưa đón người thân; nó an toàn khi bạn chọn đúng người, đặt thời hạn và nhớ tắt. Cũng chính tính năng này, khi bị bật lén hoặc quên tắt, lại thành công cụ theo dõi.
Bài này giải thích các kiểu chia sẻ vị trí phổ biến trên ứng dụng bản đồ và điện thoại, tình huống nào nên dùng, cách thiết lập cho cha mẹ lớn tuổi hay con đã tự đi xe, và cách kiểm tra xem vị trí của chính bạn có đang bị chia sẻ cho ai mà bạn không biết. Tên mục cài đặt thay đổi theo phiên bản; bạn nên đối chiếu với điện thoại của mình.
Ba kiểu chia sẻ vị trí thường gặp
Không phải mọi kiểu chia sẻ đều giống nhau. Hiểu sự khác biệt giúp bạn chọn đúng mức cho từng tình huống thay vì bật một lần rồi để mãi.
| Kiểu | Người nhận thấy gì | Hợp với |
|---|---|---|
| Gửi vị trí một lần | Một điểm cố định tại lúc bạn gửi | Báo đã đến nơi, hẹn gặp ở một chỗ |
| Chia sẻ trực tiếp có thời hạn | Vị trí cập nhật liên tục trong 15 phút, 1 giờ hay đến khi bạn tắt | Đi đêm, đi taxi, đi đường dài một chặng |
| Chia sẻ chuyến đi kèm giờ đến dự kiến | Vị trí, lộ trình đang chỉ đường và giờ dự kiến đến | Người nhà chờ bạn về, đón ở điểm hẹn |
| Chia sẻ thường trực trong nhóm gia đình | Vị trí của từng thành viên mọi lúc | Cha mẹ lớn tuổi hay đi lạc, trẻ đã có điện thoại riêng, khi cả nhà đồng ý |
Kiểu cuối cùng cần sự đồng ý rõ ràng của mọi người trong nhóm, và nên xem lại định kỳ. Một thành viên đã trưởng thành, đã có cuộc sống riêng có quyền dừng chia sẻ mà không ai coi đó là thiếu tin tưởng.
Tình huống nên bật chia sẻ vị trí trên đường
Đi một mình vào ban đêm là tình huống rõ ràng nhất. Khi bạn tan ca muộn đi xe máy qua đoạn đường vắng, hoặc đi xe công nghệ về nhà sau một buổi tiệc, chia sẻ chuyến đi cho một người thân trong nhà giúp họ biết bạn đang ở đâu và sắp về chưa. Nếu điện thoại bạn tắt nguồn hay mất sóng giữa chừng, điểm cuối cùng người nhà nhìn thấy là thông tin quý khi cần tìm.
Chuyến đi đường dài, nhất là qua đèo, qua vùng ít dân như các tuyến miền núi ở Lai Châu, Điện Biên hay Lâm Đồng, cũng nên bật. Thông báo cho người nhà lộ trình dự kiến, điểm nghỉ, giờ đến, rồi bật chia sẻ trực tiếp trong suốt chặng đi. Khi bạn đến nơi, tắt chia sẻ và nhắn một câu báo đã đến.
Đưa đón người thân là tình huống thứ ba. Bạn đang chạy xe đón con ở cổng trường hay đón cha mẹ ở bến xe, chia sẻ chuyến đi kèm giờ đến dự kiến giúp người đang chờ biết còn bao lâu, không phải gọi hỏi liên tục khi bạn đang lái. Đó cũng là cách giảm việc cầm điện thoại khi xe đang chạy.
Thiết lập chia sẻ vị trí an toàn cho người lớn tuổi trong nhà
Cha mẹ ông bà có tuổi vẫn tự đi xe máy hoặc hay đi bộ ra chợ, ra công viên đôi khi bị lạc đường. Chia sẻ vị trí thường trực có ích, nhưng nên làm cẩn thận và có sự đồng ý của chính họ.
- Nói chuyện trước: giải thích để làm gì, ai sẽ thấy, và họ có thể tắt bất cứ lúc nào. Không cài lén lên điện thoại của người lớn.
- Chọn một hai người trong nhà nhận chia sẻ, không thêm cả họ hàng xa.
- Bật chế độ chia sẻ vị trí trong nhóm gia đình trên điện thoại hoặc trên ứng dụng bản đồ, kiểm tra người nhận thấy được vị trí.
- Kiểm tra quyền vị trí của ứng dụng là luôn cho phép nếu muốn cập nhật cả khi màn hình tắt, và tắt chế độ tiết kiệm pin cực đoan cho ứng dụng đó nếu cần.
- Lưu sẵn địa chỉ nhà, số điện thoại người thân trên màn hình khoá hoặc thẻ khẩn cấp của điện thoại để người khác giúp khi cần.
- Hẹn lịch xem lại mỗi vài tháng: có còn cần không, có nên chuyển sang chỉ bật khi đi xa.
Nếu người lớn tuổi có dấu hiệu suy giảm trí nhớ và hay đi lạc, việc theo dõi vị trí chỉ là một phần; điều quan trọng hơn là trao đổi với bác sĩ và sắp xếp người đi cùng. Phần an toàn khi người cao tuổi còn tự lái xe có trong danh mục riêng của trang.
Rủi ro khi chia sẻ vị trí bừa bãi
Quên tắt. Chia sẻ không có thời hạn là kiểu dễ quên nhất. Nhiều người chia sẻ cho bạn trong một chuyến đi chơi, vài tháng sau vẫn còn. Luôn chọn thời hạn khi có thể.
Chia sẻ cho người không còn thân. Quan hệ thay đổi: người yêu cũ, đồng nghiệp cũ, bạn cùng phòng cũ. Một danh sách chia sẻ lâu ngày không xem lại có thể còn những cái tên như vậy.
Đăng ảnh, câu chuyện kèm vị trí công khai. Chia sẻ cho người thân khác với đăng công khai lên mạng xã hội rằng bạn đang ở đâu, nhất là khi cả nhà đang đi xa và nhà để trống. Hãy đăng ảnh chuyến đi sau khi đã về.
Ứng dụng lạ đòi quyền vị trí. Một số ứng dụng không liên quan đến bản đồ vẫn xin quyền vị trí luôn bật. Từ chối hoặc chỉ cho phép khi đang dùng, trừ khi bạn hiểu rõ lý do.
Thiết bị định vị nhỏ bị gắn lén. Các thiết bị định vị cỡ đồng xu được bán để tìm chìa khoá, tìm hành lý, nhưng có thể bị lạm dụng để theo dõi xe hay túi xách của người khác. Một số điện thoại có tính năng cảnh báo khi phát hiện thiết bị lạ đi cùng bạn; hãy tìm hiểu và bật nếu có.
Cách kiểm tra vị trí của bạn đang chia sẻ cho ai
Mất năm phút mỗi vài tháng để kiểm tra, nhất là sau khi đổi điện thoại, chia tay hay nghỉ việc. Danh sách việc cần xem:
- Trong ứng dụng bản đồ: mục chia sẻ vị trí, xem danh sách người đang thấy bạn và thời hạn của từng người.
- Trong cài đặt điện thoại: mục chia sẻ vị trí của tài khoản gia đình, nhóm gia đình.
- Trong cài đặt quyền riêng tư: danh sách ứng dụng có quyền vị trí, đặc biệt những ứng dụng được phép luôn luôn.
- Trong ứng dụng nhắn tin: một số ứng dụng có tính năng chia sẻ vị trí trực tiếp trong cuộc trò chuyện, có thể còn đang chạy.
- Trong tài khoản đám mây: thiết bị đăng nhập lạ, vì người có mật khẩu tài khoản của bạn có thể xem vị trí thiết bị.
- Nếu nghi bị theo dõi bằng thiết bị gắn vào xe, đưa xe đến tiệm sửa uy tín để kiểm tra và trình báo cơ quan công an nếu tìm thấy.
Việc kiểm tra bảo mật tài khoản sâu hơn như mật khẩu, xác thực hai lớp, nhận diện phần mềm theo dõi có trong trang AI Bảo Mật. Ở đây chỉ dừng ở phần vị trí liên quan đến đi lại.
Khi ngồi sau xe công nghệ hoặc taxi
Phần lớn ứng dụng gọi xe có nút chia sẻ chuyến đi ngay trong màn hình chuyến, gửi cho người thân đường dẫn để theo dõi xe đang ở đâu, tài xế là ai, biển số xe và giờ dự kiến đến. Đây là kiểu chia sẻ gọn nhất vì tự kết thúc khi chuyến đi kết thúc, không phải nhớ tắt. Bạn nên tập thói quen bấm chia sẻ mỗi khi đi một mình vào buổi tối, đi đến địa điểm lạ, hay đi chặng dài ra sân bay, bến xe.
Trước khi lên xe, đối chiếu biển số, loại xe và hình tài xế trên ứng dụng với xe thật trước mặt. Nếu không khớp, đừng lên xe dù tài xế nói là đổi xe; huỷ chuyến và đặt lại. Trong chuyến đi, nếu thấy xe đi lệch xa khỏi lộ trình mà không giải thích, bạn có thể hỏi lịch sự, mở bản đồ của chính mình để đối chiếu, và dùng tính năng hỗ trợ khẩn cấp trong ứng dụng nếu cảm thấy không an toàn.
Cũng nên nhớ rằng tài xế đi đường khác bản đồ không phải lúc nào cũng có ý xấu: họ có thể biết đoạn đang kẹt, đang ngập hay đang cấm mà bản đồ chưa cập nhật. Điều quan trọng là người nhà của bạn nhìn thấy chuyến đi và bạn giữ được liên lạc. Khi đến nơi, nhắn một câu báo đã đến để người nhà khỏi phải dõi theo màn hình.
Chatbot AI giúp gì trong chuyện an toàn khi đi một mình
Chatbot AI không theo dõi được vị trí của bạn và không gọi cứu giúp được, nên đừng coi nó là thiết bị an toàn. Nhưng nó có thể giúp bạn chuẩn bị. Bạn có thể nhờ chatbot soạn một kế hoạch an toàn cho người đi làm ca đêm: báo người nhà khi nào, chia sẻ vị trí ra sao, đi tuyến nào sáng đèn, nên dừng ở đâu nếu xe hỏng, cần lưu những số nào trong danh bạ.
Câu lệnh mẫu: "Em gái mình mười tám tuổi, mới đi làm thêm ca tối ở một quán ăn, tan ca lúc 22 giờ, tự đi xe máy về nhà khoảng 6 cây số, có một đoạn đường vắng ven kênh. Hãy soạn giúp một danh sách thói quen an toàn ngắn gọn mà em ấy có thể làm mỗi tối, gồm cách chia sẻ vị trí với gia đình, cách chọn đường, việc cần làm nếu xe hỏng giữa đường, và cách nói chuyện để em ấy không thấy bị kiểm soát." Không cần đưa tên quán, tên đường hay ảnh của người thân vào câu lệnh.
Đọc lại danh sách chatbot đưa ra và cùng người thân chỉnh theo hoàn cảnh thật. Những lời khuyên chung chung kiểu "luôn cẩn thận" thì bỏ; giữ những việc cụ thể làm được.
Câu hỏi thường gặp
Chia sẻ vị trí có làm hao pin nhiều không?
Có hao thêm, vì điện thoại phải cập nhật vị trí và gửi dữ liệu thường xuyên. Với chia sẻ ngắn trong một chuyến đi thì không đáng kể. Với chia sẻ thường trực, nên giữ mức cập nhật mặc định của hệ thống và mang pin dự phòng khi đi xa.
Người nhận có xem được lịch sử những nơi mình đã đi không?
Thông thường người nhận chỉ thấy vị trí hiện tại trong thời gian chia sẻ, không thấy lịch sử. Lịch sử vị trí nằm trong tài khoản của riêng bạn. Tuy vậy mỗi ứng dụng khác nhau, nên đọc phần giải thích của tính năng trong phiên bản bạn đang dùng.
Có nên cài chia sẻ vị trí cho con tuổi teen không?
Nên nói chuyện và thống nhất với con thay vì cài lén. Một thoả thuận rõ ràng, chẳng hạn chỉ bật khi đi chơi tối hoặc đi xa, giữ được cả an toàn lẫn lòng tin. Theo dõi lén khi bị phát hiện thường làm con giấu nhiều hơn.
Điện thoại hết pin thì người nhà còn thấy gì?
Người nhà thường thấy điểm cuối cùng trước khi điện thoại tắt, kèm thời gian cập nhật. Vì vậy trước khi đi xa, sạc đầy và báo người nhà biết nếu mất liên lạc bao lâu thì nên làm gì. Điểm cuối đó là thông tin rất quan trọng khi cần tìm.
Nghi có người theo dõi vị trí của mình thì làm gì?
Kiểm tra danh sách chia sẻ trong ứng dụng bản đồ, nhóm gia đình, ứng dụng nhắn tin; đổi mật khẩu tài khoản và bật xác thực hai lớp; bật tính năng cảnh báo thiết bị định vị lạ nếu điện thoại có. Nếu tìm thấy thiết bị gắn lén hoặc cảm thấy bị đe doạ, trình báo công an.