Giao hàng mùa mưa an toàn dựa trên bốn việc: trang bị áo mưa và đồ bảo hộ giúp bạn khô và dễ được nhìn thấy, che hàng nhiều lớp để khách nhận đơn còn nguyên, chạy chậm và giữ khoảng cách trên đường trơn, và biết dừng hẳn khi có sấm sét, gió giật hay nước ngập sâu. Mưa thường là lúc nhiều đơn hơn, nhưng cũng là lúc rủi ro té ngã, hỏng xe, hỏng hàng tăng rõ.
Bài viết cho shipper xe máy và tài xế giao đồ ăn ở các đô thị hay mưa lớn như TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Hà Nội, Đà Nẵng hay Huế. Phần chọn đường tránh ngập bằng bản đồ có bài riêng trong chuyên mục Bản đồ, lộ trình và kẹt xe; còn dự báo mưa, bão bạn xem ở trang AI Thời Tiết. Ở đây tập trung vào những gì diễn ra trên yên xe.
Mùa mưa làm công việc giao hàng khác đi thế nào
Khi trời đổ mưa, người ta ngại ra đường nên đặt đồ ăn, đặt xe nhiều hơn. Cùng lúc đó, một phần tài xế tắt ứng dụng về nhà. Cầu tăng, cung giảm, nên những cơn mưa chiều thường là lúc nhiều đơn và có thể có giá theo nhu cầu. Đây là lý do nhiều shipper chọn chạy tiếp dưới mưa, và cũng là lý do mùa mưa cần được chuẩn bị nghiêm túc chứ không chỉ khoác vội tấm áo mưa.
Mặt đường ướt làm quãng phanh dài ra, vạch sơn, nắp cống, mặt đường dính dầu trở nên trơn. Tầm nhìn giảm vì mưa tạt vào kính mũ, vì đèn xe khác nhoè trên mặt đường. Người khác cũng vội, cũng nhìn kém, và xe ô tô đi qua vũng nước có thể hất nước làm bạn mất thăng bằng. Hàng hoá dễ ướt, đồ ăn dễ nguội và đổ khi xe chao.
Điện thoại cũng chịu thiệt: màn hình ướt khó cảm ứng, nước lọt vào cổng sạc, túi chống nước làm máy nóng và khó thao tác. Kiểm khoá kéo của túi chống nước trước ca, mang theo khăn khô nhỏ, và nhớ rằng mọi thao tác chạm màn hình vẫn chỉ làm khi xe đã dừng hẳn dưới mái che. Mưa không phải lý do để vừa chạy vừa lau điện thoại.
Tất cả những điều này cộng lại khiến một ca mưa mệt hơn nhiều so với ca nắng cùng số giờ. Phần còn lại của bài đi theo thứ tự: trang bị cho người, che hàng, kỹ thuật chạy, xử lý ngập, và lúc nên dừng.
Trang bị cho người: khô, ấm và dễ được nhìn thấy
Áo mưa bộ hai mảnh thay cho áo mưa cánh dơi. Áo cánh dơi rẻ và nhanh, nhưng dễ bay phần vạt vào bánh xe, dễ trùm cả đèn hậu, và gió mạnh làm vạt áo kéo xe chao. Áo quần rời hai mảnh ôm người hơn, không vướng bánh, và giúp bạn đi lại thoải mái khi xuống giao hàng.
Màu sáng hoặc có dải phản quang. Trong mưa, người lái ô tô nhìn qua kính có cần gạt, tầm nhìn rất hạn chế. Áo mưa màu sáng, có dải phản quang ở lưng và tay giúp bạn được nhận ra sớm hơn vài giây, đủ để tránh một cú va chạm.
Mũ có kính chắn và cách chống mờ. Kính bị đọng nước và mờ hơi thở là nguyên nhân khiến nhiều người lật kính lên, để mưa quất thẳng vào mắt. Chọn mũ có kính trong, lau bằng khăn mềm, mở hé kính một chút để thoát hơi. Không dùng kính tối màu khi trời mưa chiều tối.
Giày, găng tay và đồ thay. Dép trơn dễ tuột khi chống chân trên đường ướt; giày hoặc dép quai hậu có đế bám an toàn hơn. Găng tay chống nước giữ tay ấm, bám tay lái tốt. Mang một bộ áo khô trong cốp để thay khi kết thúc ca, tránh để người ướt nhiều giờ.
Che hàng: để khách nhận đơn còn nguyên
Đơn bị ướt là lý do khiếu nại phổ biến trong mùa mưa, và thường bạn là người bị đánh giá thấp dù trời mưa không phải lỗi của bạn. Những cách sau giúp hàng khô hơn.
- Thùng giao hàng có nắp kín, kiểm các khe hở ở bản lề và mép nắp; dán thêm dải cao su nếu nước hay lọt vào.
- Lót đáy thùng bằng tấm nhựa hoặc khay để hàng không nằm trực tiếp trên nước đọng.
- Bọc thêm túi nilon cho từng đơn, nhất là đơn giấy tờ, hàng điện tử nhỏ, bánh, đồ ăn đựng hộp giấy.
- Xếp đồ nước như canh, trà, cà phê ở vị trí thẳng đứng, chèn chặt để không đổ khi xe chao qua ổ gà.
- Khi lấy hàng ở quán, xin quán buộc kín miệng túi; mất thêm vài giây nhưng tránh được một đơn đổ.
- Lúc giao, mở thùng ở chỗ có mái che nếu có thể, đưa hàng ngay vào tay khách thay vì để khách đứng chờ dưới mưa.
Nếu đơn vẫn bị ướt hoặc đổ dù đã che kỹ, báo khách ngay khi giao và báo hỗ trợ của nền tảng, kèm ảnh. Báo trước luôn tốt hơn để khách tự phát hiện rồi khiếu nại.
Chạy trên đường trơn: chậm, đều, nhìn xa
Giảm tốc độ và tăng khoảng cách. Trên mặt đường ướt, xe cần quãng đường dài hơn để dừng. Giữ khoảng cách với xe phía trước xa hơn ngày khô, và giảm tốc trước khi vào cua thay vì phanh trong cua.
Phanh nhẹ, phanh sớm, dùng cả hai phanh. Bóp phanh từ từ, phối hợp phanh trước và sau, tránh bóp mạnh đột ngột làm bánh trượt. Nếu xe có hệ thống chống bó cứng phanh, vẫn phanh sớm vì hệ thống không làm mặt đường bớt trơn.
Tránh vạch sơn, nắp cống và mảng dầu. Những bề mặt này rất trơn khi ướt. Nếu buộc phải đi qua, giữ tay lái thẳng, không phanh, không tăng ga đột ngột.
Coi chừng vũng nước che ổ gà. Vũng nước nhìn phẳng có thể là một ổ gà sâu hoặc nắp hố ga bị bật. Đi theo vệt bánh xe phía trước nếu thấy an toàn, và chạy chậm qua chỗ không nhìn rõ đáy.
Kiểm lốp và phanh định kỳ. Lốp mòn hết gai và má phanh mòn là hai thứ biến cơn mưa thành tai nạn. Kiểm ở tiệm sửa xe uy tín trước mùa mưa; phanh là bộ phận an toàn, không tự sửa.
Gặp đoạn đường ngập: làm theo thứ tự
Nhiều đô thị Việt Nam ngập cục bộ sau những cơn mưa lớn hoặc khi triều cường. Quyết định đi qua hay quay lại cần được đưa ra trước khi bạn ở giữa dòng nước.
- Dừng trước đoạn ngập, quan sát xe khác đi qua để ước độ sâu. Nước ngập quá nửa bánh xe máy, chảy xiết, hoặc không thấy mặt đường bên dưới thì không đi qua.
- Nếu quyết định đi, đi chậm, giữ ga đều, không dừng giữa chừng, không tạo sóng nước cho người bên cạnh.
- Nếu xe chết máy trong nước, tắt khoá, xuống dắt xe ra chỗ cao. Không cố đề máy lại ngay khi xe vừa ngập, vì nước có thể đã vào máy; đưa xe tới thợ kiểm trước.
- Với xe máy điện, đọc kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất về mức nước tối đa và cách xử lý sau ngập; xem thêm chuyên mục Xe điện và trạm sạc. Không tự mở hay sấy bộ pin, và nếu pin từng ngâm nước thì đưa tới nơi bảo hành kiểm trước khi sạc lại.
- Ra khỏi đoạn ngập, bóp phanh nhẹ vài lần khi đang chạy chậm để làm khô má phanh trước khi tăng tốc.
- Báo khách nếu bạn phải đổi đường vì ngập và sẽ tới trễ.
Không đơn nào đáng để bạn đánh liều qua dòng nước chảy xiết hay nước ngập sâu không rõ đáy. Huỷ hoặc báo hỗ trợ theo quy trình khi điểm giao bị cô lập vì ngập.
Khi nào nên dừng hẳn để trú
Có những lúc chạy tiếp là đánh cược. Tài xế lâu năm thường có vài dấu hiệu cố định để tắt ứng dụng và tìm chỗ trú.
- Có sấm sét gần: tránh đứng dưới cây to, cột điện, biển quảng cáo; trú trong nhà, dưới mái che kiên cố.
- Gió giật mạnh làm xe chao, nguy cơ cây đổ, mái tôn bay, nhất là khi có cảnh báo bão hoặc áp thấp.
- Mưa quá to đến mức không nhìn thấy đuôi xe phía trước ở cự ly gần.
- Nước ngập lan rộng khắp khu vực, không còn đường đi cao.
- Bạn run vì lạnh, tay tê không bóp phanh chắc, hoặc đã ướt sũng nhiều giờ.
- Có thông báo khuyến cáo hạn chế ra đường của chính quyền địa phương.
Trong lúc trú, tránh đứng sát mép đường nơi xe khác có thể trượt vào. Báo khách và nền tảng nếu đang giữ đơn, để mọi người cùng biết bạn an toàn và đơn sẽ trễ.
Dùng AI chuẩn bị cho mùa mưa
Chatbot giúp bạn chuẩn bị trước, không giúp bạn lái xe. Mọi thao tác với điện thoại làm khi xe đã dừng hẳn ở nơi có mái che.
- Nhờ lập danh sách đồ mang theo: "Lập danh sách đồ cần có trong cốp xe máy cho shipper chạy mùa mưa ở Cần Thơ, gồm đồ cho người, đồ che hàng, đồ cho điện thoại, xếp theo thứ tự ưu tiên."
- Nhờ lập quy tắc cá nhân: "Từ các nguyên tắc an toàn khi chạy xe máy trời mưa, viết cho một shipper năm quy tắc ngắn để tự nhắc, mỗi quy tắc dưới mười lăm chữ." In ra hoặc lưu làm hình nền khoá máy.
- Nhờ rà thùng hàng: mô tả thùng của bạn và chỗ hay bị nước lọt, hỏi các cách khắc phục đơn giản bằng vật liệu dễ mua.
- Sau một mùa mưa, kể lại các sự cố bạn gặp, bỏ thông tin khách, và hỏi: "Những sự cố này có điểm chung gì, thói quen nào nên thay đổi?"
Không dùng chatbot để hỏi "có nên đi qua đoạn ngập này không" khi đang đứng trước dòng nước. Nó không nhìn thấy những gì bạn thấy, và câu trả lời chung chung không thay được sự thận trọng của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Shipper nên chọn áo mưa loại nào?
Áo mưa bộ hai mảnh, ôm người, màu sáng hoặc có dải phản quang thường an toàn hơn áo cánh dơi vì không vướng bánh xe, không che đèn và ít bị gió kéo. Chọn loại vải đủ dày, đường may kín, có mũ trùm vừa với mũ bảo hiểm.
Xe máy chết máy vì ngập thì có nên đề lại ngay không?
Không nên. Tắt khoá, dắt xe lên chỗ cao, để thợ kiểm tra xem nước đã vào máy hay ống hút gió chưa. Cố đề máy khi trong máy có nước có thể làm hỏng nặng hơn.
Đồ ăn bị ướt hoặc đổ vì mưa thì ai chịu?
Tuỳ chính sách của nền tảng và nguyên nhân cụ thể. Bạn nên che chắn kỹ, báo khách và hỗ trợ ngay khi phát hiện, kèm ảnh. Hành động sớm giúp được xử lý công bằng hơn so với để khách khiếu nại trước.
Có nên chạy tiếp khi có sấm sét không?
Không nên. Sấm sét gần là lúc tìm chỗ trú trong nhà hoặc dưới mái che kiên cố, tránh cây to, cột điện, khoảng đất trống. Một vài đơn không đáng đổi lấy rủi ro bị sét đánh hay cây đổ.
Làm sao giữ điện thoại không hỏng khi chạy mưa?
Dùng túi chống nước trên giá đỡ, kiểm khoá kéo kín, mang theo khăn khô và túi nilon dự phòng. Không sạc điện thoại khi cổng sạc còn ướt. Máy bị vào nước thì tắt nguồn, không sạc, mang đi kiểm.
Chạy mưa nhiều có ảnh hưởng sức khoẻ không?
Ướt và lạnh kéo dài nhiều giờ dễ làm cơ thể mệt và nhiễm lạnh. Thay đồ khô sau ca, uống nước ấm, nghỉ ngơi đủ. Nếu sốt, ho kéo dài hay mệt bất thường, nên đi khám thay vì cố chạy.