Cảnh báo điểm mù dùng hai radar giấu ở góc cản sau để phát hiện xe đang ở vùng gương chiếu hậu không nhìn thấy, rồi bật đèn nhỏ trên gương hoặc cột kính. Nếu bạn bật xi nhan về phía có xe, đèn nháy và xe kêu. Cũng hai radar đó thường phục vụ thêm cảnh báo xe cắt ngang khi lùi: lúc bạn lùi ra khỏi chỗ đỗ mà có xe chạy ngang phía sau, xe sẽ báo.
Với đường Việt Nam, đây có lẽ là tính năng được người lái ô tô quý nhất, vì xe máy liên tục xuất hiện ở hai bên thân xe. Nhưng chính vì dòng xe máy dày đặc mà nó cũng có điểm yếu riêng. Bài này giải thích vùng radar nhìn thấy, những trường hợp nó báo trễ hoặc không báo, và cách ghép nó vào thói quen chuyển làn, rẽ, lùi xe hằng ngày.
Điểm mù ở đâu và radar góc nhìn thấy gì
Điểm mù là vùng bên cạnh và hơi chếch về phía sau xe mà gương chiếu hậu hai bên và gương trong không bao quát được. Với ô tô con, vùng này đủ lớn để giấu trọn một chiếc xe máy, thậm chí một ô tô nhỏ. Chỉnh gương đúng cách thu hẹp được điểm mù nhưng không xoá hết.
Radar góc phát sóng ra hai bên và phía sau, đo khoảng cách cùng tốc độ tương đối của vật thể. Phần mềm xác định vật thể nào đang nằm trong vùng điểm mù, vật nào đang lao nhanh tới từ phía sau sắp vào vùng đó. Đa số hệ thống chỉ hoạt động khi xe chạy trên một tốc độ tối thiểu, ghi trong sách hướng dẫn; khi đi rất chậm trong kẹt xe, nó có thể không báo hoặc báo liên tục tuỳ cách thiết kế.
Radar không thấy được những gì bị che bởi chính xe khác, và không "nhìn" qua được lớp bùn dày hay miếng dán kim loại trên cản. Một số xe dùng camera dưới gương thay cho radar, hiển thị hình ảnh bên hông lên màn hình khi bật xi nhan; loại này phụ thuộc ánh sáng và độ sạch ống kính.
Vì vậy trước khi tin đèn báo, hãy biết xe mình dùng loại nào và vùng phát hiện rộng đến đâu. Sách hướng dẫn thường có hình vẽ vùng phủ nhìn từ trên xuống; chụp lại hình đó và so với cách bạn chỉnh gương. Bạn sẽ thấy rõ phần nào gương lo, phần nào radar lo, và phần nào không ai lo ngoài cái ngoái đầu của chính bạn.
Những trường hợp cảnh báo điểm mù dễ sót
Xe máy tăng tốc rất nhanh từ xa. Hệ thống có tính đến xe lao tới, nhưng một xe máy vọt lên từ khoảng cách xa trong vài giây vẫn có thể vào điểm mù đúng lúc bạn chuyển làn. Đèn báo chưa sáng không có nghĩa là bên cạnh không có ai.
Xe máy đi sát ngay hông, gần cửa trước. Vùng phủ của radar góc thường lệch về phía sau. Một xe máy đi ngang hàng ghế trước có thể nằm ngoài vùng đó, trong khi bạn cũng không thấy nó trong gương vì nó quá sát.
Xe đạp, người đi bộ, xe thô sơ. Vật thể nhỏ và chậm khó được phát hiện ổn định. Nhiều sách hướng dẫn nêu rõ hệ thống có thể không phát hiện xe đạp hay người đi bộ.
Mưa lớn, cản sau bẩn, đi sau xe khác đang tạt nước. Tín hiệu radar yếu đi, xe có thể báo tạm ngưng. Khi thấy thông báo, coi như tính năng đang không có.
Xe chở hàng hoặc kéo rơ moóc. Thùng hàng hay rơ moóc che radar, hoặc bị chính radar coi là "xe trong điểm mù". Một số xe có chế độ riêng; số khác khuyên tắt tính năng khi kéo.
Chuyển làn, rẽ phải: ghép cảnh báo vào thói quen cũ
Cảnh báo điểm mù không thay thứ tự quan sát quen thuộc mà được chèn vào giữa. Thứ tự dưới đây dùng được cho cả chuyển làn trên đường lớn lẫn rẽ phải ở nút giao có xe máy đi thẳng.
- Nhìn gương trong để biết dòng xe phía sau.
- Nhìn gương bên phía định chuyển, đồng thời liếc đèn báo điểm mù trên gương.
- Bật xi nhan sớm, để cả người xung quanh lẫn hệ thống biết ý định của bạn.
- Ngoái đầu nhanh qua vai về phía định chuyển để kiểm tra vùng sát hông, nơi radar và gương đều có thể sót.
- Chuyển làn hoặc rẽ từ từ, không giật vô lăng, để xe máy nếu có kịp nhận ra và nhường.
- Khi rẽ phải ở nút giao, đi chậm hẳn và nhìn gương phải lần nữa ngay trước khi bánh xe bắt đầu quay, vì xe máy hay lách lên bên phải lúc đèn xanh.
Bước ngoái đầu là bước người lái lâu năm hay bỏ khi đã quen có đèn báo. Đó cũng là bước cứu được nhiều nhất trên đường đông xe máy, vì vùng sát hông là nơi cả gương lẫn radar yếu nhất.
Khi dạy người nhà mới lái, hãy tập thứ tự này ở đường vắng trước, đọc to từng bước cho đến khi thành phản xạ. Thói quen hình thành lúc đầu thường theo người lái rất lâu, kể cả khi sau này đổi sang xe không có cảnh báo điểm mù.
Cảnh báo xe cắt ngang khi lùi ra khỏi chỗ đỗ
Lùi ra khỏi chỗ đỗ vuông góc trong bãi xe siêu thị, bãi chung cư hay lề đường là tình huống rất dễ va quệt: hai bên là xe khác che khuất, bạn không thấy xe đang chạy ngang trên lối đi. Cảnh báo xe cắt ngang khi lùi dùng radar góc để "nhìn" qua bên cạnh những xe đỗ đó, rồi báo khi có xe đang tiến tới.
Một số xe có thêm tự phanh khi lùi nếu phát hiện va chạm sắp xảy ra. Tuy vậy, radar vẫn có thể không thấy người đi bộ, trẻ nhỏ hoặc xe đạp, nhất là trẻ nhỏ đứng thấp ngay sau đuôi xe. Camera lùi và cảm biến đỗ xe là lớp bổ sung, nhưng không lớp nào thay được việc bạn đi một vòng quanh xe trước khi lên xe ở nơi có trẻ con chơi đùa.
Ở bãi đỗ đông người, hãy lùi thật chậm, dừng hẳn khi đuôi xe vừa nhú ra lối đi, quan sát cả hai phía qua cửa kính, rồi mới lùi tiếp. Nếu có người đi cùng, nhờ họ xuống hướng dẫn. Cảnh báo kêu là lúc phanh ngay rồi xem, không phải lúc xem rồi mới phanh.
Khi bạn là người đi xe máy: điểm mù của ô tô và xe tải
Cảnh báo điểm mù giúp người lái ô tô, nhưng người đi xe máy cũng nên hiểu nó để tự bảo vệ. Nếu bạn đi xe máy và nằm lâu ở góc sau bên phải hay bên trái của một ô tô, rất có thể người lái không thấy bạn trong gương. Xe đó có thể có radar góc, cũng có thể không, và ngay cả khi có, đèn báo nhỏ trên gương rất dễ bị bỏ qua.
Với xe tải, xe khách, xe container, điểm mù lớn hơn nhiều: sát đầu xe phía dưới kính lái, dọc hông phải gần như suốt chiều dài thân xe, và phía sau đuôi. Khi xe lớn rẽ phải, bánh sau đi theo đường cong hẹp hơn bánh trước, ép sát vào lề. Người đi xe máy, xe đạp đứng chờ ở góc phải của xe tải đang rẽ là ở đúng chỗ nguy hiểm nhất.
Quy tắc đơn giản: nếu bạn không nhìn thấy mặt người lái trong gương của họ, họ cũng không thấy bạn. Đừng chạy song song lâu bên hông xe lớn, đừng chen vào bên phải xe đang bật xi nhan phải, và dừng xa phía sau vạch dừng của xe tải ở đèn đỏ thay vì len lên sát đầu xe. Một số xe tải đã gắn camera và cảm biến điểm mù, nhưng thiết bị đó giúp tài xế, không làm người đi xe máy an toàn hơn nếu chính họ đứng sai chỗ.
Chỉnh gương để giảm điểm mù trước khi trông vào radar
Gương chỉnh đúng làm điểm mù nhỏ lại, và radar chỉ phải canh phần còn lại. Nhiều người lái chỉnh gương bên để thấy nhiều thân xe mình, vô tình nới rộng điểm mù.
| Gương | Cách chỉnh gợi ý | Kiểm tra lại |
|---|---|---|
| Gương trong | Thấy trọn kính hậu khi ngồi đúng tư thế lái | Không phải nghiêng đầu mới thấy hết kính hậu |
| Gương bên trái | Nghiêng đầu sát kính cửa trái rồi chỉnh đến khi vừa thấy mép thân xe | Ngồi thẳng lại thì gần như không còn thấy thân xe trong gương |
| Gương bên phải | Nghiêng đầu về giữa xe rồi chỉnh đến khi vừa thấy mép thân xe | Một xe máy vượt từ phía sau đi từ gương trong sang gương bên mà không biến mất lâu |
| Thử thực tế | Nhờ người đi xe máy chạy chậm từ sau lên ở bãi trống | Đếm xem có lúc nào xe đó biến mất khỏi cả gương lẫn tầm mắt |
Sau khi chỉnh, bạn sẽ thấy ít thân xe mình hơn trong gương bên, lúc đầu hơi lạ. Cảm giác đó qua nhanh, đổi lại xe máy từ phía sau ít khi "biến mất" đột ngột. Kiểm lại cách chỉnh trong sách hướng dẫn xe vì vị trí gương mỗi xe một khác.
Bảo quản và nhận biết khi radar góc có vấn đề
Radar góc nằm ở vị trí dễ bị va quệt nhất của xe. Một vài thói quen giúp nó làm việc đúng.
- Rửa sạch hai góc cản sau sau khi đi đường bùn, đặc biệt mùa mưa.
- Không dán decal kim loại, miếng chống trầy dày hoặc lắp phụ kiện che vùng cảm biến ghi trong sách hướng dẫn.
- Sau khi va quệt đuôi xe, thay cản, sơn lại cản, kiểm tra cảnh báo điểm mù có còn sáng đúng không.
- Đèn báo sáng lúc không có xe, hoặc không bao giờ sáng dù có xe sát bên, là dấu hiệu cần kiểm tra.
- Thông báo lỗi hiện mãi sau khi đã lau sạch: mang đến cơ sở dịch vụ để kiểm tra, có thể phải hiệu chỉnh lại.
Để tự thử, có thể nhờ người quen đi xe máy chạy chậm vào vùng điểm mù ở bãi trống, ban ngày, tốc độ thấp và có người canh. Không thử trên đường đang lưu thông.
Câu hỏi thường gặp
Có cảnh báo điểm mù rồi có cần ngoái đầu khi chuyển làn không?
Vẫn cần. Radar có vùng phủ giới hạn, thường yếu ở sát hông xe và có thể sót xe máy vọt lên rất nhanh. Ngoái đầu qua vai là bước kiểm tra cuối cùng, mất chưa đến một giây nhưng che được đúng chỗ hệ thống yếu nhất.
Vì sao đèn cảnh báo điểm mù sáng liên tục trong phố?
Trong phố đông, xe máy thường xuyên đi trong vùng điểm mù hai bên, nên đèn sáng gần như suốt. Đó là hệ thống làm đúng việc. Lúc ấy đèn ít giá trị hơn, bạn dựa nhiều hơn vào gương, ngoái đầu và đi chậm khi đổi hướng.
Cảnh báo xe cắt ngang khi lùi có phát hiện trẻ nhỏ không?
Không nên trông vào điều đó. Hệ thống chủ yếu được thiết kế để phát hiện xe chạy ngang, nhiều sách hướng dẫn nêu rõ có thể không phát hiện người đi bộ. Trẻ nhỏ thấp và đứng yên sau đuôi xe là trường hợp rất khó, nên hãy kiểm tra quanh xe trước khi lùi.
Dán decal ở cản sau có ảnh hưởng cảnh báo điểm mù không?
Có thể. Decal kim loại, miếng chống trầy dày hoặc phụ kiện che vùng đặt radar làm sóng bị cản. Sách hướng dẫn thường ghi vùng không nên dán. Nếu đã dán và thấy hệ thống báo lỗi, gỡ ra rồi kiểm tra lại.
Sau khi thay cản sau có cần làm gì với cảm biến điểm mù không?
Nên đề nghị cơ sở sửa chữa kiểm tra vị trí và góc lắp radar, và hiệu chỉnh theo quy trình của nhà sản xuất nếu cần. Lệch vài độ đã đủ khiến vùng phát hiện sai, báo nhầm hoặc bỏ sót.
Cảnh báo điểm mù có dùng được khi kéo rơ moóc không?
Tuỳ xe. Rơ moóc có thể che radar hoặc bị nhận nhầm là xe trong điểm mù. Một số xe có chế độ kéo rơ moóc để điều chỉnh vùng phát hiện, số khác khuyên tắt tính năng. Đọc sách hướng dẫn của đúng xe trước khi kéo.